نصایح به قلم علیرضا کشاورز بارگاهی

 

بسم الله الرحمن الرحیم

نصایح، نصایح، نصایح ،نصایح،نصایح،نصایح،نصایح، نصایح،

نصیحتی کنمت بشنو و بهانه مگیر       هر آنچه ناصح مشفق بگویدت بپذیر

ز وصل روی جوانان تمتعی بردار       که در کمینگه عمر است مکر عالم پیر  

نعیم هر دو جهان پیش عاشقان به جوی    که این متاع قلیل است و آن عطای کثیر

----------------------------------------------------------------------

حکیمی  چهارده فرزند  داشت  ،گاه نزع جان ،به فرزندان خود گفت  جان پدر. مرا گرد آیید که از  شما سوالی دارم   و از بهرتان موعظتی

فرزندان حکیم همه بر  بالینش گرد آمدند  حکیم نگاهی به تفقد در انان نمود  و چشم فرقت بر انان گشود

 سپس  غنچه از لب شکفت و بگفت : نور  چشمان من  ،گاه  نزع و  جان کندنم  دوست دارم  ،بشنوم  سخن از پاره های تنم

 هر کدام از شما  ،  بر شمارد  خصلتی از کلاغ  سیاه  

 تا بگردد روان پدر با صفا

 فرزندان نگاهی به  هم کردند و  گفتند :ای پدر حکیم ، در این وقت  رفتن ،دانستن  خصال کلاغ تو را چه سود است 

 پدر  گفت  گر بدانم به ازنا دانستن است

  لیکن مر شما را در آن سودی  است  بسیار  و موعظتی نیکوست 

فرزندان  سر بر استان  طاعت نهاده و امر پدر اطاعت کردند 

     فرزند  اول وبزرگ آنان گفت : کلاغ  پرنده ای سیاه است و شوم هرکجا باشد مردم از او متنفرند و مزجور

فرزند دوم گفت :کلاغ پرنده ای است   بی فکر و بی جا سخن گو 

 هر جا   فتنه باشد  از اوست

فرزند سوم گفت :کلاغ پرنده ای است ریاست طلب و انتقام جو  گر چیزی از او ربایند  و مرئوسش کنند تا انتقام نگیرد آرام نگیرد

 فرزند چهارم گفت: کلاغ دزد است  و ترسو  چون آدمی ببیند   پرواز کند با صدای منحوس

 فرزند پنجم گفت: کلاغ  سوسک خور است و قهرو، هر جا مزبله  بیند   نشیمنگه اوست 

فرزند ششم گفت : کلاغ  بی  نظم است  و مفلوک به هر  جا لانه بیند  کند د ر ان خو

 فرزند هفتم گفت: کلاغ بی اصل است  و منسوب  به  هر سمت  و سو  کند رو

فرزند هشتم گفت : کلاغ زشت و  بد خوست    کس  نشنیده نغمه بلبل  از او

فرزند نهم گفت : کلاغ  بی ادب است و پر گو  کس نشنیده از او حرف با سود

فرزند دهم گفت: کلاغ  تقلید گر است و کم هوش  رهرو لک لک   است و مرغ با هوش

فرزند یازدهم گفت: کلاغ در طلب روزی سحر خیز است و مسرور بیدار کند  خلق را با زور

 فرزند دوازدهم گفت : کلاغ   با حیا  است وشرمو ، ندیده است کس او را با  جفت خود  رو

فرزند سیزدهم  گفت : کلاغ    با  احتیاط است و محفوظ  چو بیند ادمی   بگریزد از شر او زود

 فرزند  چهاردهم گفت : کلاغ با  هوش  است و زیرک ، هر جا طعمه بیند انجا نشیند

 پدرچون  خصال کلاغ از زبان فرزندان شنید گفت:  نور  دیدگان من  شما  چهارده   خصال از خصال زشت و زیبای کلاغ بر شمردید 

  هر کدام از شما  به   منظر  چشم خود به کلاغ نگریستید و  هر  نگاهی را نظری است   اگر همه مردم جهان  به کلاغ نظر کنند  هر  کدام   خصلتی  دیگر  برای کلاغ گویند   

 جانان من  بکوشید : با دیده پاک به  هستی و عالم  بنگرید  تا به  محبوب رسید   چنانکه  اهل عرفان  و اولیاء خدا با دیده پاک  به عالم و هستی نگریستند و به  محبوب رسیدند  

 به صحرا بنگرم صحرا ته وینم    به دریا بنگرم دریا ته وینم

بهر جا بنگرم کوه و در و دشت    نشان روی زیبای ته وینم    بابا طاهر                      

گر به دیده پاک و الهی به عالم بنگرید  هر انچه بر دیدگان شما   نشست برگی بر دفتر  معرفت و شناخت شما می افزاید

خیز و غنیمت شمار جنبش باد ربیع     ناله موزون مرغ بوی خوش لاله زار

برگ درختان سبز پیش خداوند هوش   هر ورقش دفتریست معرفت کردگار                                                                                        سعدی

چشمی دارم همه پر از دیدن دوست 

  با دیده مرا خوشست چون دوست دروست.        ابو سعید ابوالخیر

  به قول معروف باید با دیده  مجنون به لیلی  نگریست 

به مجنون گفت روزی عیب جویی       که پیدا کن به از لیلی نکویی

که لیلی گر چه در چشم تو حوریست    به هر جزوی ز حسن او قصوریست

ز حرف عیب‌جو مجنون برآشفت        در آن آشفتگی خندان شد و گفت

اگر در دیدهٔ مجنون نشینی                به غیر از خوبی لیلی نبینی

تو کی دانی که لیلی چون نکویی است    کزو چشمت همین بر زلف و روی است                                                                      وحشی

  فرزندانم  بکوشید دیده را به بد دیدن نیالائید  که هستی و عالم را به  همان  دیده  الوده  می بینید 

منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن    منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن حافظ           

او را به چشم پاک توان دید چون هلال   هر دیده جای جلوه آن ماه پاره نیست                     حافظ               

فرزندانم :هرگز با انسانها یی که صفات  زشت کلاغ  را در انها می بینید     ننشینید  و از  انها  دوری گزیند و با   انسانها یی  که خصال نیک کلاغ را  دارند هم نشین باشید

 فرزندان گفتند  در این چه حکمت است حکیم گفت عزیزان من هر که با کسی نشیند  طبع او گیرد و رنگ او پذیرد  از قدیم گفته آند

 هر که با ملا نشیند. عاقبت ملا شود   هرکه با رسوا نشیند عاقبت رسوا شود

 و شما بکوشید همنشینی به ز خود. گزیند  که  بزرگان گفته‌اند

 همنشین تو از تو به باید      تا تو را عقل و دین بیفزاید         سعدی

سخنی زیبا از پیامبر خوبی ها و زیبایی ها، حضرت رسول اکرم (ص )را یاد اور  می شوم  حضرت  می فرماید

مثل همنشین خوب و شایسته، مثل عطار است، که اگر از عطر خودش هم به تو ندهد، ولی از بوی خوش او به تو می رسد و معطر می شوی . و مثل همنشین بد، همچون کوره آهنگری است، که اگر لباس تو را هم نسوزاند و جرقه های آتش بر جامه ات نیفتد، بوی کوره و دود و دم آهنگری تو را هم می گیرد. میزان الحکمه، ج 9، ص 50 .

تمثیل زیبای دیگری در اثر گذاری و تاثیرپذیری از دوست از  کلام مولا علی «ع »تقدیمتان  می کنم  حضرت  می فرماید:

همنشینی با نیکان، برای انسان نیکی به همراه می آورد، مثل بادی که بر بوستان معطر می گذرد، با خودش بوی خوش به همراه می برد . همنشینی با بدان، برای انسان شر و بدی می آورد، مثل بادی که بر لجنزار و فضای متعفن می گذرد، با خودش عفونت و بوی بد می برد  

                                    غررالحکم، ج 4، ص 202 و 205

زیبا سخن  سعدی در  تاثیر  هم نشین   برگرفته از سخن معصومین  ع تقدیم شما می نمایم  .

 گلی خوشبوی در حمام روزی        رسید از دست محبوبی به دستم

 بدو گفتم که مشکی یا عبیری               که از بوی دل‌آویز تو مستم

 بگفتا من گلی ناچیز بودم                    ولیکن مدتی با گل نشستم

کمال همنشینی در من اثر کرد               و گر نه من همان خاکم که هستم

ای فرزندان   دلبندم  با بدان ننشینید که بزرگان گفته‌اند

 هر که با بدان نشیند نیکی نبیند 

‫گر نشیند فرشته ای با  دیو        وحشت آموزد و خیانت و ریو                                                                                                            

‫       از بدان نیکوی نیاموزی      نکند گرگ پوستین دوزی    سعدی                                                                                                                                         با بدان کم نشین که صحبت بد      گرچه پاکی، تو را پلید کند

  آفتاب بدان بزرگی را            پاره‌ای ابر  ناپدید کند           سنایی

تا توانـی مـی گریز از یــار بد     یار بــد بدتـر بـود از مـــار بـد

مار بد تنها همی بر جان زند      یاربد بر جــان و بر ایمـان زند     مولوی             

حکیم گفت فرزندانم آخرین  وصیت من  این است  که نمک  شناس باشید گر ز سفره  پدر و هر سفره دیگر  نمک خوردید  نمک دان نشکنید واز  هر محضری فیض بردید  سپاس گو ئید که

 سگ نمک شناس به از آدمی  نا سپاس است 

هر کس که نمک خورد و نمکدان بشکست  

  در مکتب رندان جهان  سگ به از اوست 

    چون  سخن  پدر به پایان  رسید  فرزندان دست  مهر  و  گل روی پدر بوسیدند و به  پدر  قول دادند که   سخن او را اویزه گوش کنند  

         نوشته علیرضا کشاورز بارگاهی 30-7-1396